Ministerstwo podjęło decyzję – chata we Włęczu pod ochroną! A miała być przeszkodą dla tamy…

Box2 Czernikowo Powiat toruński
Tak latem wyglądała kantorówka na Włęczu.

Do naszej redakcji dotarła dobra wiadomość. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymało decyzję o wpisie chaty we Włęczu do rejestru zabytków. Właściciel, czyli jedna ze spółek Energi argumentował, że zabytek jest przeszkodą dla budowy tamy na Wiśle.

Od niemal 9 lat po Włęczu kręcą się pasjonaci zabytków. Zaczęło się od prac wolontariuszy na cmentarzu ewangelickim w ramach projektu „Tak Trzeba”. W międzyczasie stowarzyszenie „Czyż – nie” zainteresowało się XIX-wieczną chatą kantora. Niestety, reakcją właściciela, czyli spółki Energa, na było wysiedlenie zamieszkującej tam rodziny. Przez kilka miesięcy chata stała pusta, dewastowana przez wandali. Dzięki zainteresowaniu wolontariuszy i Parafii Ewangelicko-Augsburskiej z Torunia udało się obiektem zaopiekować. Wokół niej koncentrowało się życie kulturalne tych okolic. Niestety – tylko przez kilka lat. Energa obiecała przekazanie budynku parafii, niestety, jej bliżej nieokreślona polityka w tym względzie doprowadziła do sytuacji, w której obiekt znów został pozbawiony opieki. Umowa użyczenia się skończyła, a obiekt niszczał nadal.

REKLAMA

Na cmentarzu we Włęczu znajduje się kilkadziesiąt bardzo ciekawych nagrobków. Fot. A. Zglińska.

Na wniosek społeczników pod wodzą Dariusza Chrobaka udało się doprowadzić do wpisu kantorówki, cmentarza i dzwonnicy do rejestru zabytków. Dlaczego?

-Kompleks jest jedynym tego typu zachowanym w całości na ziemi dobrzyńskiej, składającym się z drewnianej chaty kantora-kaplicy oraz cmentarza wraz z dzwonnicą- pisali społecznicy ze stowarzyszenia „Czyż-nie” we wniosku o wpis do rejestru. -Jest to w naszej opinii zespół unikatowy w skali regionu. Włęcz jest jedną z najstarszych wsi olęderskich o genezie mennonickiej na ziemi dobrzyńskiej po Bógpomożu założonym w 1618 roku, lokowaną pierwotnie w 1630 roku. Obecnie cała wieś jest głęboko zdegradowana i zagrożona przez plany budowy drugiego stopnia wodnego na Wiśle, przez co cały kompleks może zostać bezpowrotnie zniszczony.

Ten swoisty „trójkąt ewangelicki” jest wyjątkowy w skali województwa, ponieważ jest to jedyny zachowany kompleks z drewnianą chatą kantora-domem modlitwy wraz z dzwonnicą i cmentarzem w centrum wsi. Włęcz założony około 1630 roku przez mennonitów, był drugą na ziemi dobrzyńskiej osadą, gdzie przybysze z Niderlandów mogli modlić się i pracować w spokoju.

W maju 2018 roku od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odwołał się właściciel, wówczas RGK Sp. z o. o. – „córka” Energi powołana do budowy drugiej tamy na Wiśle. Rada Gminy Czernikowo pozostawiła rezerwę w puli dotacji konserwatorskich na ratowanie interwencyjne takich obiektów jak ten, o czym już pisaliśmy.
W tej sprawie interweniował ostatnio również Urząd Gminy w Czernikowie. Od kilku tygodni próbowaliśmy dowiedzieć się w Ministerstwie i biurze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o losach tego odwołania, lecz było jeszcze procedowane.

Latem na dzwonnicy zabrzmiał „dzwon pamięci”. Na zdjęciu Stanisław Lewandowski, na tą okoliczność – dzwonnik z Włęcza. Fot. Anna Zglińska.

-Strona wyraziła przekonanie, że wpisanie do rejestru zabytków drewnianej chaty kantora (…) jest bezzasadne bowiem nie jest zgodne ani ze słusznym interesem strony postępowania (Energi, przyp. AZ), ani nie leży w interesie społecznym, zważywszy na charakter i przeznaczenie nieruchomości (…) – czytamy w decyzji Magdaleny Gawin, Generalnego Konserwatora Zabytków. – Nieruchomość ta w ramach „Projektu Wisła” przewidziana jest do kompensacji strat w siedlisku łęgów wierzbowo-topolowych i podlegać będzie zagospodarowaniu, m.in. w postaci nasadzeń lub przesadzeń lokalnych ekotypu roślin.

Na szczęście dla chaty, Ministerstwo wnikliwie przyjrzało się sprawie. Jak się okazuje, o ile z dachu chałupy wiele nie zostało, reszta wcale nie trzyma się źle. Wskazano, że o ile więźba i strzecha istnieją jedynie fragmentarycznie, o tyle ściany obwodowe trzymają się mocno.

-Wskazuje to na techniczną możliwość przeprowadzenia prac konserwatorskich przy drewnianej chacie kantora w sposób zapewniający zachowanie jej wartości zabytkowych – czytamy w piśmie z Ministerstwa.-Obiekty te są ważnymi świadkami historii, w pełni zachowującymi swoje wartości zabytkowe, istotne zarówno dla dziejów ww. miejscowości, jak i regionu Doliny Dolnej Wisły.

Tagged
Anna Zglińska
Historyczka, technik informatyk, okazjonalnie archiwistka. Zaczynała od pisania po ławkach w szkole, prowadzenia bloga, potem w "Nowościach", dziś w "Poza Toruń" i "Tylko Toruń". Ukradkiem zbiera materiały do książki... kucharskiej.

1 thought on “Ministerstwo podjęło decyzję – chata we Włęczu pod ochroną! A miała być przeszkodą dla tamy…

  1. Cieszymy się bardzo. Członkowie Czernikowskiego Stowarzyszenia Czyż-nie włożyli wiele starań i pracy w zachowanie tego obiektu. Mamy nadzieję że Michał Kokot też. Lata starań – projektów, zadaszania, działań, publikacji a teraz lata zabiegów bez dużej nadziei, zabieganie w WUOZ. Wiele pomocy z różnych stron-od Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Toruniu i ks. Molina, Ochotniczych Straży Pożarnych z Osieka i Czernikowa, pośrednio Urzędów Gminy w Czernikowie i Obrowie, redaktorów z Nowości i PozaToruń, Zakładu Komunalnego w Czernikowie, tartaku z Czernikówka, Osieckiego Stowarzyszenia , WUOZ, Nadleśnictwa Dobrzejewice, Stanisława Lewandowskiego, Ani Zglińskiej, Szkoły Podstawowej im. K.K. Baczyńskiego, Jacka Melerskiego, członków KGW Czernikowo, Stajenczynki, Witowąż, Klubu Seniora Radość, Kawęczynianki, Ciechowiacy, Mali Czernikowianie,sąsiadów z Włęcza i wielu innych ludzi dobrej woli.
    Ostatnie wsparcie dla naszej idei ze strony Wójta Tomasza Krasickiego i Rady Gminy w Czernikowie ze wsparciem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Toruniu Sambora Gawińskiego oraz cierpliwością Parafii pozwalają wierzyć że w końcu sprawa dojdzie do końca.Przed nami wiele pracy. Zapraszamy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *