Historyczne znaleziska na ziemi chełmińskiej

Box2 Gmina Chełmża Region
Fot. M. Sosnowski

Na terenie wsi Dźwierzno dzięki zastosowaniu nowoczesnych technik badawczych, m.in. takich jak zdjęcia satelitarne, a także pomiary geograficzne, udało się zlokalizować relikty grobowca megalitycznego opisane w XIX w. przez niemieckich badaczy. 

Ciekawych odkryć sprzed 6800 lat dokonał zespół doktorantów UMK z Torunia na czele z Jerzym Czerńcem, doktorantem z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz właścicielem firmy archeologicznej Geoinnowacje. Z grupą doktorantów z UMK otrzymali wsparcie od konserwatora z Chełmży i przeprowadzili badania weryfikacyjne. 

– Po dokładnych badaniach geologicznych okazało się, że mamy pod ziemią na 99 proc. grobowiec. Został on już odnaleziony 200 lat temu i rozebrany w zaborze pruskim, w którym nie liczono się z zabytkami – mówi Jerzy Czerniec.

W tamtych czasach tego typu odkryte budowle rozbierano i wybierano kamienie na budowę dróg i domów.

Nie udało się dokładnie zidentyfikować grobowca. Prawdopodobnie budowniczy posadowili go na miejscu, gdzie 2 tys. lat wcześniej stało potężne domostwo z neolitu. Przy okazji odkryć natrafiono na pozostałości chałupy o konstrukcji słupowej. 

– Jak na tamte czasy była to imponująca architektura. Odkryte zostały fragmenty naczyń i narzędzi krzemiennych, które pozwoliły nam określić datę budowli – tłumaczy Jerzy Czerniec. 

Odnalezione ceramiczne unikatowe naczynia były w jamie pod grobowcem. Z samego grobowca zostały pojedyncze kamienie.

– Pod grobowcem odkryliśmy ceramikę z wczesnego neolitu. Należała ona do cyklu kulturowego, który miał silny wpływ na kształtowanie się trendów kulturowych w tych czasach. Z tego etapu odkryć nie mamy takich zabytków albo mamy ich niewiele – mówi Jerzy Czerniec.

Domy powstałe w tamtych epokach były potężne.

– Były to monumentalne budowle, które dodatkowo były budowane na górce. Ludzie mieli potrzebę budowy takich miejsc, które dominowały nad krajobrazem. Próbowali zrobić coś ogromnego, aby wzbudzać zachwyt u ludzi – wyjaśnia Czerniec.

Tego typu budowle były wydłużonymi kopcami ziemnymi z obstawą kamienną zbudowaną z potężnych głazów narzutowych. Ich konstrukcje osiągały nawet do 100 m długości, 10 m szerokości i 3 m wysokości.

Wewnątrz kopców znajdowały się pochówki jednej lub kilku osób z darami w postaci naczyń. Znalezione grobowce datuje się na okres 5000-4000 lat p.n.e. Tworzyła je ludność zamieszkująca Kujawy i ziemię chełmińską, stąd też ich nazwa „grobowce kujawskie”. Niestety do obecnych czasów nie przetrwała część naziemna grobowca w postaci kopca i obstawy kamiennej.

– Bezpowrotnie zniknęły historyczne konstrukcje, które były w Zalesiu i Jeleńcu. Nauka idzie tak do przodu, że teraz my jako archeolodzy mamy ogromne możliwości. Istnieje możliwość skaningu laserowego, który pomoże nam zlokalizować z dokładnością zakopane w lasach, ciekawe formy. Na ziemi chełmińskiej są nieodkryte jeszcze obiekty.

Naukowcy, aby ruszyć z dalszymi odkryciami, potrzebują również sponsorów, którzy będą chcieli pomóc finansowo.

Plany na przyszłość archeologów to stworzenie rekonstrukcji cyfrowej w formie wizualizacji 3D. Planowane jest również określenie dokładności innych obiektów, które znajdują się pod ziemią. 

Zabytek obecnie został objęty ochroną konserwatorską i ma być przedmiotem kolejnych badań. 

– Miejmy nadzieję, że kolejne nasze prace będą równie owocne jak te dotychczasowe – podkreśla Jerzy Czerniec.

2 thoughts on “Historyczne znaleziska na ziemi chełmińskiej

  1. Uogólnienia rzadko kiedy komu służą, a najczęściej powodują błędy jak tym razem. Stwierdzenie że w zaborze pruskim nie dbano o zabytki to właśnie tego typu przypadek to właśnie w Prusach powołano już 1843 r. urząd konserwatora zabytków, co wcale nie oznacza że mieszkańcy nie wykorzystali materiałów z grobowca na swoje potrzeby. Dodatkowo jakby o nie zupełnie nie dbano to nikt by tego miejsca nie udokumentował….

    1. Niestety dzięki „konserwatorskiej” polityce zaborcy nie ostał się ani jeden z wielu megalitów znanych na ziemi chełmińskiej jeszcze w XIX w.

Pozostaw odpowiedź Jerzy Czerniec Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *